X
تبلیغات
آموزش وپرورش ابتدایی - آموزش روش تحقيق

آموزش وپرورش ابتدایی

به وبلاگ من خوش آمدید.

آموزش روش تحقيق



هدف اساسي آموزش روش تحقيق

 

نظريه پرداز اصلي آموزش شيوه پژوهشي " ريچارد ساچمن" است. از ديدگاه او هدف اساسي اين الگو تقويت فرآيند تفکر استقرايي و استدلال علمي نتايج حاصل از پژوهش ها نشان داده اند که استفاده از اين روش تدريس سبب افزايش درک و فهم دانش آموزان از مفاهيم علوم، تفکر خلاق و مهارت هاي تجزيه و تحليل اطلاعات مي شود. بنا به باور ساچمن، عموم دانش آموزان توانايي آن را دارند که فرايند تحقيق را پيگيري کنند. ا و معتقد است که هم چنين تحقيق کردن را مي توان به صورت مستقيم به کودکان ياد داد.

متغير هر پديده قابل مشاهده يا محسوس و يا قابل اندازه گيري و داراي اثر است که ممکن است عوض شود يا به عبارتي تغيير کند.


مراحل آموزش روش تحقيق




آموزش روش تحقيق داراي مراحلي به اين شرح است:

1- روبه رو کردن فراگيرنده با مساله :هر پژوهش معمولا با مساله اي که بايد حل شود، پرسشي که بايد جواب داده شود يا تصميمي که بايد گرفته شود، آغاز مي شود. مهارت هاي يادگيري روش تحقيق، ابزارهاي حل مساله و کاوشگري اي هستند که از آنها براي جمع آوري اطلاعات ( داده ها ) و آزمون نتايج ( توضيحات ) استفاده مي شود .بنابراين، در اين مرحله معلم درس خود را با ارائه يک پرسش، طرح يک معما و يا بيان يک مشکل شروع مي کند و از دانش آموزان مي خواهد پرسش هايي را براي مطالعه و پژوهش، ابداع يا انتخاب و مطرح کنند. به عبارت ديگر، در اين مرحله معلم تلاش مي کند که براي ايجاد انگيزه تحقيق، تفکر و کنجکاوي در دانش آموزان مساله اي را طرح کند و بدين ترتيب جرقه شروع تحقيق را بزند .

 2- راهنمايي دانش آموز براي بيان هدف :در اين قسمت معلم دانش آموز را راهنمايي مي کند تا با بيان بسيار صريح و روشن، قصد و خواست خود را از انجام دادن پژوهش براي ديگران تبيين کند.

 3- کمک به يادگيرنده براي شناسايي متغيرها:دانش آموز براي پاسخ دادن به پرسش تحقيق لازم است متغيرها را شناسايي کند. همان طور که از اسم آن مشخص است، متغير هر پديده قابل مشاهده يا محسوس و يا قابل اندازه گيري و داراي اثراست که ممکن است عوض شود يا به عبارتي تغيير کند. متغيري که تغيير آن در دست محقق است، متغير مستقل (x) نام دارد و متغيري که تغيير آن به تغيير متغير مستقل بستگي دارد، به متغير وابسته (Y) تعبير مي شود. از آن جا که در آزمايش ها، دانش آموزان مي خواهند که فقط تاثير  متغير مستقل را بر متغير وابسته مشاهده کنند، از تاثير هر عامل يا متغير ديگري که مي تواند بر نتايج آزمايش اثر بگذارد جلوگيري مي کنند. متغير مزاحم را متغير کنترل شده مي نامند. هنگامي که متغيرها به وسيله دانش آموزان شناسايي شدند، بايد آنها را به صورتي عملي تعريف کرد. در حقيقت، با خواست محقق ، روش اندازه گيري يک متغير با بيان بسيار روشن مشخص مي شود، به طوري که هر شخص ديگري نيز بتواند بدون مراجعه به محقق به جمع آوري اطلاعات بيشتر، اندازه گيري ها را انجام دهد.

 4- ياري به دانش آموز براي پيش بيني جواب يا کشف روابط بين متغيرها و فرضيه سازي:هنگامي که متغيرهاي مورد نظر انتخاب شدند، مي توان يک فرضيه قابل آزمون را بيان کرد. فرضيه، پيش بيني روابط بين متغيرهاست. فرضيه در يک تحقيق، محقق را در جهت جمع آوري اطلاعات ( داده ها ) راهنمايي مي کند. به عبارتي ديگر، هر فرضيه بايد براي طراحي يک تحقيق، براي رسيدن به هدف راهي نشان دهد. دانش آموزان براي ساخت يک فرضيه بايد بيان کنند که تغيير دلخواه يک  متغير بر متغير ديگر چه اثري خواهد داشت.

اين پيش بيني ممکن است بر اساس يک حقيقت، يک اعتماد، يک گمان يا هر منبع ديگري باشد که در اختيار دانش آموز است. تا زماني که دانش آموزان دست به آزمايش آنها نزده اند، فقط پيش بيني است. به عبارتي ديگر، ما تحقيق مي کنيم تا رابطه علت و معلولي بين چيزها را کشف کنيم. با تغيير عمدي يک عامل در يک تحقيق، ممکن است عامل ديگر نيز تغييز کند. بنابراين،  قبل از انجام هر پژوهشي، فرضيه اي بايد بيان شود تا زمينه براي انجام آن فراهم شود.

 5- تشويق دانش آموز براي گردآوري اطلاعات :در اين مرحله معلم به دانش آموزان ياد مي دهد که در هر پژوهشي براي رسيدن به پاسخ درست يا نادرست بايد بر مبناي شواهدي قضاوت کرد.

اطلاعات را مي توان از طريق تصوير مناسب، بسيار ساده تر از پيام شفاهي يا کتبي دريافت کرد. به عبارتي ديگر ، " يک عکس مناسب گوياتر از هزار کلمه است ".

شواهد خود به خود بدست نمي آيند؛ بلکه بايد آنها را در منابع گوناگوني مثل کتاب ها، مجلات، اندوخته هاي دانش اطرافيان و ... جست و جو کرد و بعد از فراهم آوردن اطلاعات آنها را در جهت پاسخگويي به سوال يا فرضيه پژوهش، سامان داد.

 6-  ترغيب فراگيرنده به آزمايش کردن :معلم از دانش آموزان مي خواهد که به آزمايش حدس و گمان يا فرضيه خود اقدام کنند. آزمايش کردن نوعي حل مساله از طريق طراحي، اجرا و تکرار يک رشته مهارت هاي از قبل آموخته شده، مانند: تفکر و مشاهده البته به روش نظام مند است. در اين مرحله، فراگيرنده با کمک معلم خود و با توجه به شرايط يا موقعيت برنامه ريزي شده و با بکار بستن درست مواد، وسايل و ابزار دست به آزمون پديده و يا شي مورد نظر خود مي زند و نتيجه و اطلاعات بدست آمده را به صورت منظم ثبت مي کند تا در موقع نتيجه گيري آنها را مورد استفاده قرار دهد.

 7- ياري به دانش آموز براي ساماندهي اطلاعات :در فرآيند پژوهش، يکي از مهم ترين مهارت ها، توانايي يک جدول و ثبت اطلاعات و داده هاست؛ تنها زماني يک جدول خوب سازماندهي و تنظيم مي شود که الگو و روند اطلاعات مشخص و آشکار شود. در واقع، دانش آموز براي کسب نتيجه نهايي از فعاليت هاي انجام گرفته خود بايد بتواند مجموعه اطلاعات و يافته هاي بدست آمده را بر اساس ويژگي ها و انواع آنها طبقه بندي کند و نتايج حاصل از آنها را درج کند.

 8- تشويق دانش آموز به رسم نمودار يا تصوير گويا :اين امر واقعيت دارد که اطلاعات را مي توان از طريق تصوير مناسب، بسيار ساده تر از پيام شفاهي يا کتبي دريافت کرد. به عبارتي ديگر، " يک عکس مناسب گوياتر از هزار کلمه است ". نمودار نوعي خاص از تصوير است. معلمان به راحتي مي توانند مهارت رسم نمودار به مثابه يک پيام کددار را به دانش آموزان بياموزند. در واقع، اين تصوير را بايد در دانش آموزان ايجاد کرد که بتوانند پيام خود را به طريق معناداري براي افراد ديگر به تصوير بکشند. براي مثال، دانش آموز مي تواند بعد از رسم محورهاي عمودي و افقي، هر يک از آنها را نامگذاري کند. متغير مستقل ( متغيري که تغيير آن در دست محقق است( بر محور افقي نوشته مي شود و متغير وابسته ( متغيري که تغيير آن به متغير مستقل بستگي دارد) همواره بر محور عمودي نوشته مي شود. در مواردي که متغير مورد نظر شما پيوسته باشد، مي توان منحني رسم کرد. منظور از پيوسته آن است که در بين مقادير گوناگون متغير، همواره مي توان مقادير ديگري را هم جا داد و چنان چه متغير مورد نظر فراگيرنده، گسسته يا منقطع باشد ، مي توان نمودار ستوني رسم کرد.

   9- کمک به فراگيرنده براي ارائه نتايج و پيشنهادها:در مرحله پاياني تحقيق، دانش آموز به کمک معلم خود به بيان ارتباطي که بين متغيرها در طول انجام آزمايش مشاهده کرده است و يا شرح يافته هاي بدست آمده مي پردازد و به عبارتي ديگر، براي تعيين درست يا نادرست بودن فرضيه، به مقايسه يافته ها و فرضيه تحقيق دست مي زند. هم چنين معلم از دانش آموز مي خواهد تا جريان تحقيق خود را مورد بررسي قرار دهد و اگر لازم باشد پيشنهادها و يا طرح جديدي را براي اظهار نظر درباره چگونگي بهتر انجام شدن تحقيق هاي

 آینده ارائه کند.

منابع

1- يغما، عادل (1372) ، کاربرد روش ها و الگوهاي تدريس، انتشارات مدرسه. تهران

2- احديان، محمد. آقازاده، محرم (1380) ، راهنماي روش هاي نوين تدريس براي آموزش و کارآموزي، انتشارات آييش، تهران.

3- سيلور، ج .گ و همکاران، برنامه ريزي درسي براي تدريس و يادگيري بهتر، ترجمه غلامرضا خويي نژاد (1372)  آستان قدس رضوي، مشهد.

4- ريچارد، ج . رزبا و همکاران، آموزش و ارزشيابي مهارت هاي يادگيري، مترجمان: دانش فرورستگار (1378) ، انتشارات مدرسه، تهران.

 


 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیستم مرداد 1388ساعت 19:45  توسط محمدحسن برجی  |